Рекламный баннер 990x90px header-top
Рекламный баннер 990x90px header-bottom
Кочетово сумузунда бо чылын Тыва АССР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчызы, ТАО-ның музыка-драма театрының концерт-эстрада бюрозунуң үндезилекчилериниң бирээзи Оюн...
Кочетово сумузунда бо чылын Тыва АССР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчызы, ТАО-ның музыка-драма театрының концерт-эстрада бюрозунуң үндезилекчилериниң бирээзи Оюн Болдукпан Дадар-ооловичиниң 100 харлаанын демдеглеп, бюст-памятнигин салып, "Межегей" деп Тыва Республиканын культуранын ажылдакчыларынын аразынга ыры моорейин эртирер.
Оюн Б.Д. 1925 чылдың май 12-де Таңды кожууннуң Уургайлыгга, амгы үеде адап турарывыс Арголикке (Аргалыгга) төрүттүнген. Бичиизинден ол ырлаарынга аажок ынак, элдептиг үннүг турган. Ыраажыга тускай өөренмээн, ооң үнү бойдустан чаяаттынган турган. Бай-Хаак суурнуң школазын дооскаш, Болдукпан Дадар-оолович башкыларның өөредилге курстарынга кирип, оларны чедиишкинниг дооскаш, башкылап, музыка кичээлдерин удуртуп, Бай-Хаак болгаш Чал-Кежиг суурларга шии бөлгүмүн удуртуп турган.
1951 чылда Максима Мунзук акызының чалааны-биле Оюн Б.Д Тыва автономнуг областың музыка-драма театрының концерт-эстрада бюрозунга 1954 чылдан 1968 чылга чедир ыржаажы бооп ажылдаан. Артистиң амыдыралы доктаамал концерттерден тургустунган. Ол тыва болгаш орус дылдарга ырларны чааскаан күүседип турган. Ооң "Ээн, куруг кагбаан-на мен," "Кадарарда хоюм чараш" деп улустуң ырларынга кѳѳрүкчүлер аажок ынак, сонуургаар турган. Артистиң бедик деңнелде күүсеткен ырлары амдыгаа чедир тыва радио болгаш телевидениениң архивинде "Самагалтай," "Дынгылдай," "Тооруктуг долгай Таңдым, "Сылдыс"," "Мир во всем мире" "Ыраажы кыс" шыгжаттынган. Болдукпан Дадар-оолович чүгле улустуң ырларын эвес, совет композиторларның ырларын база күүседип турган. Мынчага дээр мээң сагыжымда ооң үнү дыңналып турар. "Мен - Совет Эвилелиниң хамаатызы мен" деп ырны кайы хире байырланчыг, магаданчыг кылдыр ырлай бээр ийик! Ыраажының көскү карточказы "Межегей" деп тыва чоннуң ыры турган, ону күүседип тура, дыңнакчыларның чүректеринге нота бүрүзү-биле дыңналып, онза сурагжаан.
Оюн Б.Д. концерт-эстрада бюрозунга 16 чыл ажылдаан үезинде ховар чараш үнү-биле чүгле Тыва автономнуг областың, Тыва АССР-ниң чурттакчыларының аразынга ат-алдарны чаалап ап келген эвес, СССР-ге база. Республиканың чурттакчылары Оюн Болдукпанны Чоннуң артизи кылдыр сактып турар, аңаа " Улустуң Айлаң Кужу" деп шола атты база берген.
Тыва область фестивалының комитеди Оюн Б.Д 1951 чылда Кызыл хоорайга болуп эрткен аныяктарның бирги область фестивалынга 1-ги чергениң дипломунуң лауреады болган.
1954 чылда бүгү Россияның уран чүүл көрүлдезинге орус болгаш тыва чоннуң ырларын идепкейлиг киржип, тергиин күүсеткен дээш, СЭКП-ниң Тыва обкомунуң секретары С.К. Тока ону Тыва автономнуг областың күүседикчи комитединиң депутаттарының Хүндүлүг бижии-биле шаңнаан.
1957 чылда девискээр аайы-биле Новосибирск хоорайга болуп эрткен бот-тывынгыр, профессионал коллективтерниң база РСФСР-ниң областарының, автономнуг республикаларының аразынга болган ырылар мөөрейлеринге 2-ги чергениң дипломунуң лауреады аттың шаңналын чаалап алган.
Чоннуң ырларының күүседикчизи болгаш, Болдукпан Дадар-оолович Тываның иштинге гастрольдап, Москвага болуп эрткен чоннуң чогаадылга фестивалының мөөрейинге барып киришкен. Төрээн чуртувустуң найысылалынче баштайгы аян-чорук үезинде мөөрейге киришкен соонда, эң арыг суглуг тенор болза-даа, ону «тыва Шаляпин» деп адаан.
Москвага Бүгү Эвилелдиң уран чүүлдүң түңнел көргүзүүнге чедиишкинниг киришкени дээш, Оюн Б.Д-ны РСФСР-ниң культура сайыды Т.М. Зуеваның «Хүндүлүг бижии»-биле шаңнаан, база Бүгү Эвилелдиң чонунуң уран чүүл фестивалының 2 чергениң лауреады болган.
1957 чылда аңаа Хакасияның аныяктарның бирги фестивалының лауреады деп атты тывыскан.
ССРЭ-ниң Культура яамызы ону "Кончуг эки ажыл" деп хөрек демдээ-биле 1964 чылдың октябрь 23-те (712-к дужаал, 16/108 дугаар шынзылга) база оон-даа ыңай хөй шаңналдарны тывыскан.
Оюн Болдукпан Тываның уран чүүл болгаш культура хөгжүлдезинге үлүг-хуузун киириштирген. 1950 чылдан 1967 чылга чедир ол Тываның хөгжүм- шии театрынга ажылдап чораан: шиилерде хөйнүң рольдарынга ойнап, улустуң ырларының күүседикчизи болуп, республиканың иштинге болгаш ооң кызыгаарындан дашкаар "Самбажык," "Хайыраан бот" болгаш өске-даа шиилерге ойнап турган.
Оюн Б.Д. 1925 чылдың май 12-де Таңды кожууннуң Уургайлыгга, амгы үеде адап турарывыс Арголикке (Аргалыгга) төрүттүнген. Бичиизинден ол ырлаарынга аажок ынак, элдептиг үннүг турган. Ыраажыга тускай өөренмээн, ооң үнү бойдустан чаяаттынган турган. Бай-Хаак суурнуң школазын дооскаш, Болдукпан Дадар-оолович башкыларның өөредилге курстарынга кирип, оларны чедиишкинниг дооскаш, башкылап, музыка кичээлдерин удуртуп, Бай-Хаак болгаш Чал-Кежиг суурларга шии бөлгүмүн удуртуп турган.
1951 чылда Максима Мунзук акызының чалааны-биле Оюн Б.Д Тыва автономнуг областың музыка-драма театрының концерт-эстрада бюрозунга 1954 чылдан 1968 чылга чедир ыржаажы бооп ажылдаан. Артистиң амыдыралы доктаамал концерттерден тургустунган. Ол тыва болгаш орус дылдарга ырларны чааскаан күүседип турган. Ооң "Ээн, куруг кагбаан-на мен," "Кадарарда хоюм чараш" деп улустуң ырларынга кѳѳрүкчүлер аажок ынак, сонуургаар турган. Артистиң бедик деңнелде күүсеткен ырлары амдыгаа чедир тыва радио болгаш телевидениениң архивинде "Самагалтай," "Дынгылдай," "Тооруктуг долгай Таңдым, "Сылдыс"," "Мир во всем мире" "Ыраажы кыс" шыгжаттынган. Болдукпан Дадар-оолович чүгле улустуң ырларын эвес, совет композиторларның ырларын база күүседип турган. Мынчага дээр мээң сагыжымда ооң үнү дыңналып турар. "Мен - Совет Эвилелиниң хамаатызы мен" деп ырны кайы хире байырланчыг, магаданчыг кылдыр ырлай бээр ийик! Ыраажының көскү карточказы "Межегей" деп тыва чоннуң ыры турган, ону күүседип тура, дыңнакчыларның чүректеринге нота бүрүзү-биле дыңналып, онза сурагжаан.
Оюн Б.Д. концерт-эстрада бюрозунга 16 чыл ажылдаан үезинде ховар чараш үнү-биле чүгле Тыва автономнуг областың, Тыва АССР-ниң чурттакчыларының аразынга ат-алдарны чаалап ап келген эвес, СССР-ге база. Республиканың чурттакчылары Оюн Болдукпанны Чоннуң артизи кылдыр сактып турар, аңаа " Улустуң Айлаң Кужу" деп шола атты база берген.
Тыва область фестивалының комитеди Оюн Б.Д 1951 чылда Кызыл хоорайга болуп эрткен аныяктарның бирги область фестивалынга 1-ги чергениң дипломунуң лауреады болган.
1954 чылда бүгү Россияның уран чүүл көрүлдезинге орус болгаш тыва чоннуң ырларын идепкейлиг киржип, тергиин күүсеткен дээш, СЭКП-ниң Тыва обкомунуң секретары С.К. Тока ону Тыва автономнуг областың күүседикчи комитединиң депутаттарының Хүндүлүг бижии-биле шаңнаан.
1957 чылда девискээр аайы-биле Новосибирск хоорайга болуп эрткен бот-тывынгыр, профессионал коллективтерниң база РСФСР-ниң областарының, автономнуг республикаларының аразынга болган ырылар мөөрейлеринге 2-ги чергениң дипломунуң лауреады аттың шаңналын чаалап алган.
Чоннуң ырларының күүседикчизи болгаш, Болдукпан Дадар-оолович Тываның иштинге гастрольдап, Москвага болуп эрткен чоннуң чогаадылга фестивалының мөөрейинге барып киришкен. Төрээн чуртувустуң найысылалынче баштайгы аян-чорук үезинде мөөрейге киришкен соонда, эң арыг суглуг тенор болза-даа, ону «тыва Шаляпин» деп адаан.
Москвага Бүгү Эвилелдиң уран чүүлдүң түңнел көргүзүүнге чедиишкинниг киришкени дээш, Оюн Б.Д-ны РСФСР-ниң культура сайыды Т.М. Зуеваның «Хүндүлүг бижии»-биле шаңнаан, база Бүгү Эвилелдиң чонунуң уран чүүл фестивалының 2 чергениң лауреады болган.
1957 чылда аңаа Хакасияның аныяктарның бирги фестивалының лауреады деп атты тывыскан.
ССРЭ-ниң Культура яамызы ону "Кончуг эки ажыл" деп хөрек демдээ-биле 1964 чылдың октябрь 23-те (712-к дужаал, 16/108 дугаар шынзылга) база оон-даа ыңай хөй шаңналдарны тывыскан.
Оюн Болдукпан Тываның уран чүүл болгаш культура хөгжүлдезинге үлүг-хуузун киириштирген. 1950 чылдан 1967 чылга чедир ол Тываның хөгжүм- шии театрынга ажылдап чораан: шиилерде хөйнүң рольдарынга ойнап, улустуң ырларының күүседикчизи болуп, республиканың иштинге болгаш ооң кызыгаарындан дашкаар "Самбажык," "Хайыраан бот" болгаш өске-даа шиилерге ойнап турган.
18:03 07.05.2025 16+
Выбор редакции