Тываның төрүттүнери (Тыва)-Сафьяновтарның төрел бөлүүнүң драмазы (моральдыг хилинчек-човалаңны эккеп турары).
Тываның төрүттүнери (Тыва)-Сафьяновтарның төрел бөлүүнүң драмазы (моральдыг хилинчек-човалаңны эккеп турары).
Сафьяновтар Тыва чурттунуң байлактарын боттарынга ажыглаары-биле кылып чоруткан ажылдарын көрээлиңер.
Г.Сафьянов 1918 чылда Урянхай девискээринче аян-чорук кылып чорааш, катап база тыва күрүнениң бодалын уламчылаан. Ол үеде Сафьяновтарның аймаа элээн каш алдын уургайлары, хөй санныг шөлдерлиг черлери турган. Тывада Уюк суур биле Туран хоорай, Красноярск крайда Селивоника, Ильича суурлар, Хакасияда Сафьяновтуң аалы – бо бүгү Сафьяновтарның ооң мурнунда-ла турган шөлдерлиг черлери база оон-даа өске черлерлиг турганнар. Сафьянов Минусинск девискээрин удуртуп турган, ол болза Красноярск областың Хакасия-биле катай бүгү чөөн талазы. Ол тус черниң банкызын база хайгаарап турган. Ол үеде олар шынап-ла олигархтар (Күш-ажылды кылып чоруур кижилерни, коргудуп, күчүлеп, дорамчылап болгаш оларны ажылдаан орулгаларын мегелеп төлээр дамчыштыр, бодунуң эрге-чагыргазын ажыглап чоруур эвээш санныг чонга хамааржыр кижи) турган. Бодунуң күрүнезин Тывага тургузар күзел ында тыптып келген чадавас. Тываның хосталгазы болгаш бот-догуннаашкынының айтырыынга үргүлчү доктаамал эвес турган. Тываны «буржуаз-демократтыг» Россияга, Совет күрүнеге болгаш революстуг Моолга киирер арганы чөпшээреп турган. Ооң-биле чергелештир кады хуралынга киришкен ноян Буян-Бадыргы-даа, Г.Сафьянов-даа Тывага буржуаз республика тургузарын күзеп турган чадавас.
Моон алгаш көөрге 1921 чылда олар Тывага буржуазтыг республиканы тургустунганнар. Буржуастыг республика дээрге күрүнени баштап турар бай улустар болур, оларның кол сорулгазы байларның чуртту углап баштаары болур. ТАР-ка тыва араттарныы болур ужурлуг дээш шак мындыг ажылды Күрседи кылып чоруткаш, шупту тыва араттар күрүневисти баштап, удуртуп эгелээн болгай. 1921 чылда Улуг Хуралга оларның политиказын үзе шаапкаш, эрге чагырга, тайбың тываларга дээш хуралдың киржикчилери бадылааннар болгай. Хемчик кожууннуң араттары 1919 чылда ак орустарга удур хосталгалыг тура халыышкынны кылганнар болгай, олардан корткаш, Таңды-Тыва-Улус деп буржуастыг күрүнени тургусканнарын төөгү материалдары бижип тур. Тыва даргалар боттуң бөдүүн тыва кижини орү көдүрер хамаанчок, багай кылдыр бижиип, көөрүвүс аажок. Ындыгларга Күрседини багай кижи кылдыр чамдык төөгүчүлер бижип турарлар. Күрседи дээрге тыва чуртту, чону дээш маньчжурларга, моолдарга, кыдаттарга база ак орустарга удур ханын төп тулчуп чорааш, тыва араттар биле кады хосталганы чаалап эккелген кижи-дир. Тыва чоннуң маадырлыг оглу-Күрседи-дир.
Тыа чурттун, чонну, Күрседи шын орукче углап- баштап каан кижи-дир.
Орус дыл кырында.
Рождение Тывы (Тувы)-драма клана Сафьяновых
(Михаил Исаев 8 января 2023)
В 1918 году Г.Сафьянов едет в Урянхайский край и опять носится с идеей тывинского государства. На тот момент клан Сафьяновых имел несколько приисков и большое количество заимок. Село Уюк и город Туран в Тыве, село Селивоника в Красноярском крае, поселок Ильича, и аал Сафьянов – в Хакасии - все это бывшие заимки Сафьяновых и далеко не все. Сафьянов возглавлял Минусинский уезд, а это весь юг Красноярского края и Хакасия вместе взятые. Он же контролировал местный банк. По тем временам они были самыми настоящими олигархами (Лицо, принадлежащее к кучке эксплуататорского меньшинства, осуществляющего свое господство путем насилия, террора и подкуп). Возможно из этого и возникло желание создать свое государство.
Хотя допускают, что Иннокентий действительно заботился об урянхайцах. Не всегда был последователен в вопросе о свободе и независимости Тувы. Он допускал возможность её вхождения в состав «буржуазно-демократической» России, советского государства и революционной Монголии. Отсюда следует, что и Буян-Бадыргы, который вместе с ним проходил заседание нояны, и Г. Сафьянов возможно хотели создать в Тыве буржуазную республику.
12:44 24.08.2026 16+