«Маленький клиент» деп кинога хамаарыштыр бодалдар

«Маленький клиент» деп кинога хамаарыштыр бодалдар
Корей кинода иези чок бичии өөреникчи уруг кады төрээн дунмазы-биле ачазы ийи дугаар авазы- биле чуртталгазында таарымча чок, каржы байдалга болган таварылганы көргүскен.
Бо дээрге өг-бүле-дир, ында уругларның таарымча чок байдалда чурттап, өөренип, азырап алган ажы-төлдерин дыка дерзии, каржы эттеп турарын кинода ойнап каан. Кореяда назы-четпестер талазы-биле ажылдап турар албан чериниң ажылдакчылары таарымча чок берге байдалдыг өг-бүле - биле канчаар ажыл чорударын утказын билбейн турарын, ажылынга ээ-харыысалга чогун көргүскен. Ындыг өг-бүлениң кол демдээ - чаш төлге ынакшыл, аңаа сагыш човаашкын чогу, ооң хереглелин, эргелерин хандырбайн, хоойлу езугаар сонуургалдарын камгалавай турары.
Шак мындыг байдалда опекуннарның азыралында турар бичии уруг дуңмазы-биле кадыг- берге байдалда чурттап, өөренип турарын кинода көргүзүп турар. Ол ышкаш профилактика ажылын чединмес болгаш берге байдалда турар өг-бүлелерге хамаарыштыр өөредилге черлеринде (школаларда), полиция, назы четпестер инспекцияларында хайгааралга албас чорукту, кем-херек үүлгедиишкиннерин болгаш өске-даа багай чорукту болдурбас дээш системалыг ажылдаар кылдыр тургускан коллегиалдыг органның багай, кошкак ажылын кинода чырыткан. Полиция ажылдакчылары биле назы-четпестер талазы-биле ажыл чорудар органнар ындыг берге байдалдыг назы четпес уругларны сайгарары-биле бот-боттарынче чууп, уругларны камгалап ап чадап турар.
Соңгу иези болур херээжен кижи уругларга каржыланып, оларга хол дээп, эттеп тургаш, кемдээшкиннерге чеже-даа катап чедирген. Назы четпестер-биле ажыл чорудуп турар эр ажылдакчы ажылын ууп чадап кааш, болчукчулай бергеш, истелгени чорудуп эгелээр. Ада-иези уругларын эттээрге, олар аажок алгыржып турда, хана өттүр кожалары сагыш-даа салбас бооп турар. Кыс уругнуң чаңгысклассчылары эжинге аъш-чем, телефон садып, өске-даа херек чүүлдер-биле дузалажып турарын, клазының башкызы сагыш салып турза-даа, өөреникчизин база ада-иезиниң каржы, дерзии чоруундан камгалап ап чадап турар. Эрге-хоойлу черлериниң кошкак ажылының түңнелинде, соңгу иези бичии оолду өлүр эттеп алыр. Буруузун билинмейн турда-ла, болчукчу ол херээжен кижиге хамаарыштыр материалдарны чыггаш, судче бериптер. Суд үезинде соңгу иеге хамаарыштыр таптыг бадыткаптар материалдар чок, бичии уругну база соңгу иези аажок коргудуп кааптарга, суд чорудулгазының үезинде ыыттавайн турар. Ол үеде башкызы болчукчу-биле кады соңгу иениң уругларын эттеп турганын видеога тырттырып алганын судка барымдаа кылдыр көргүзерге, бичии уруг дуңмазын соңгу иези өлүргенин чугаалап бээр. Оон харын суд соңгу иезин болгаш ачазын хосталгазын казып шиидип каар.
Мурнуу Корея даштыкы чурт деп билир бис. Ынчалза-даа хоойлу-дүрүм Россияның хоойлузу-биле база дөмей чуулдер барын бо кинода көргүзүп турар.
Бистиң Тывада база шак ындыг ада-иезиниң талазындан ажы-төлүнче сагыш салбас, эттээр, дорамчылаар, каржыланыр, ылаңгыя арага ижип алган таварылгаларда. Чеже чаш төлдер ада-иезиниң арагалаан хайындан айыыл- халапка таваржып, кышкы дошкун үелерде өрт-халаптан дээш өске-даа таварылгалардан чок болганын интернет-четки, солун-сеткүүлде бижип турар болгай.
Кожуунда бир өг-бүледе өөренип турар уруун каапкаш, соңгаар чурттап, өг-бүле туткан ие кижи чыл-чылы-биле уруун акша-копеек-даа чоргуспайн, азыравайн турар чижек бар. Уруунуң ачазы чок, бирде Кызылда кырган –авазынга-даа баар, суурда 80 хар чоокшулап турар кырган-ачазы-биле чударгай бажың хөлезилеп алган, өөреникчи кижиге шуут таарымча чок бажыңда кырган адазы- биле чурттап, өөренип турар. Ачазы чок болгандан бээр бир чыл ашкан, амга чедир адазын чидирген дээш пенсия-даа албайн турар. Азырап орар кырган-ачазынга чүү-даа туруп болур, кижи ону манавас, бичии өөреникчи кижиге кайы хире берге боор. Бо чүүлдү база чогуур органнар хайгааралга алыр ужурлуг. Бүдүн өөредилге чылының дургузунда кандыг-даа дээштиг хемчег алдынмаан, чаш кижи кырган адазы- биле ындыг байдалда чурттавышаан.
Таңды кожуунга 1 дугаар кварталда 25 чаштар төрүттүнерге, 24 чурттакчылар чок бооп турар-дыр. Олар ТШО-дан болгаш аарыг-ажыктан, айыыл-халаптан кижилер-дир. Чеже ажы-төлдер өскүс артып каап турар. Муңгаранчыг-дыр, мону биживес аргам чок болду.
Моон түңнелден үндүрүп, кожууннарның, сумуларның администрациялары, ында назы четпестер талазы- биле ажыл чорудуп турар комиссиялар, полиция, кожууннуң өөредилге Эргелели, школа, хөй-ниити черлери бо кинону көргеш, шак мындыг берге байдалдыг өг-бүлелер-биле деңге профилактикалыг ажылдарны чоргузар боор деп идегедим. Чаш, школаларда өөренип турар ажы-төлдүг арагалаар ада-иелер бар, оларга удур ажыл арай кошкак дизе чазыг чок, барымдаалар көргүзүп турар.
Чуруктар:1.Угбазы дунмазы биле; 2. Болчукчу; 3. Бичии уругну боосталап турары; 4. Бичии оолду эттээш, амы-тынынга четкени; 5. Назы-четпестер ажылдакчылары биле полиция; 6 Чаңгысклассчылары башкызы биле; 7.Кожалары.
Сергей Оюн