Төрээн черин сөөлгү катап эргээн башкы

Төрээн черин сөөлгү катап эргээн башкы
Кижи хөөкүй эмнеттинмес аарыгдан аарааш, чуртталгазы мооң-биле төнгенин билгеш, чүнү бодавас дээр: Өг-бүлези, ажы-төлү, төрелдери,төрүттүнген чери …
Мен база ындыг берге аарыгга таварышкан кижиге ужурашкаш, ооң бодал-сагыжын дыңнааш, чер- чуртунга кызыгаар чок ынаан, ону сөөлгү катап барып көрүп алыр дээш келгени ам-даа сагыжымдан ыравас. Ол дээрге Кызылда Күрүнениң башкы институдунуң физика-математика сургуулунга өөренип турдумда мени башкылап турган чаңгыс чер чуртуум - Пиче-оол Алтай Николаевич.
2015 чылда Таңды кожууннуң администрациязынга ЕДДС даргалап турдума,ол Ленин башкының тураскаалының чанында тур. Башкымны танып кааш, чанынга чеде бергеш, мендилештим.
Мени танып каааш:
-Экии Сергей, админстрацияда ажылдап тур сен бе?- деп айтырды.
-Ийе, ЕДДС-те ажылдап тур мен - деп харыыладым.
Оон Алтай Николаевич тургаш:
-Төрээн суурумну эргип чор мен, таныыр кижилер-даа чок, өөренип чораан эрги школамны көрдүм- диди.
Оон башкымның кайда чурттап, ажылдап турарын сонуургадым.
-Ажыл-даа чок, Сергей, кадыым баксыраан, Кызылда чурттап турар хевээр мен- деп харыылады.
Оон хөөрежип турувуста, Дүрген чурттуг эштерим Л.Оюн, А.Оюн суглар кылаштажып келдилер. Олар база башкы институдунга өоренип чораан болгаш, Алтай Николаевичини танып кагдылар. Алтай Николаевич база оларны танып кагды. Өг-бүле башкызын бажыңынче чалаарга, машинамга башкыны олуртуп алгаш, оларның бажыңынга чеде бердивис. Оларның бажыңы чараш бойдустуг арга кыдыында даг эдээнде болду. Башкым тургаш:
-Бажыңыңарже кирбейн, бо чараш бойдустуг черге хөөрежиилиңер. Силер- биле 30 чыл иштинде көрүшпээн болгай мен, ужуражып келгенивис өөрүнчүг болду.Бай-Хаакка таныырым кижилерге чаңгызынга-даа таварышпадым. Оон бажыңның ээлери амданныг аъш-чемин бажыңының чоогунда даг эдээнде оргу черге делгеп салдылар.Бойдустуң чайгаар бүткен чараш булуңунга хөөрежип чемнендивис-даа. Чугаа аразында башкым тургаш мени:
-Ырлап көрем Сергей, институтка ырлаар ийик сен чоп?- дээрге «Курай-Курай» деп ырыны чер- чуртун эргип келгеш кижи боорга, таарышытр ырлап бадырдым.
Көвей малы чаптып оъттаан,
Көктүг-шыктыг Таңдымайны…
Оон Алтай Николаевич тургаш:
- Мээң хөөрүмге бо чараш ырны бадырып бээр сен- дээрге корга бергеш:
- Канчап бардыңар, Алтай Николаевич? -деп айтырдым.
Алтай Николаевич тургаш:
-Сөөлгү хонуктарым-дыр, шынап-ла эмнеттинмес аарыгдан кадыым баксыраан, ынчангаш төрүттүнген Бай-Хаагымны сөөлгү катап көрүп чоруурум бо-дур-деп харыылады.
Кады хөөрежип орган эштерим-даа кайгап каан. Мен база харыылаар сөс тыппадым.
Чаа,ийе деп-даа сөс аксымдан унмеди, анаа-ла «ам-даа кадык-шыырак, сергек ышкажыл силер, шупту чүве эки болур - деп чазамыктап кагдым. Ооң соонда бичии болганда мен-даа ажылымче чоруптум. Сургуул чылдар «Физмат 82» деп үндүрген номумну катап номчуп оргаш башкылар аразындан Алтай Николаевичиниң дугайында номчуп оргаш сөөлгү ктап ужурашканымны сактып келгеш бижип орарым ол. Сөөлүнде 2017 чылдың июль 17-де интернет-четкиден номчуп орарымга, башкым чок апарган болду. Хөөкүй башкым, шынап-ла, кадыының байдалын билгеш, төрүттүнген Бай-Хаак суурун сөөлгү катап эргип чораан-дыр.
Пиче-оол Алтай Николаевич 1944 чылдың январь 26-да Тыва АССР-ниң Тандын кожууннуң Бай-Хаак суурга төрүттүнген. Ол РФ-тиң Улустуң депутады, Россия Федерациязының Дээди Совединде Нациялар Чөвүлелиниң кежигүнү (1990-1993), Дээди Чөвүлелдиң эртем болгаш хөй-ниити өөредилге комитединиң кежигүнү турган. ТР-ниң база Таңды кожууннуң ховар дээн төлептиг оглу-дур.
Сергей Оюн.