Чыраа-Бажы чурттуг-Межегейниң чогаалчызы

Чыраа-Бажы чурттуг-Межегейниң чогаалчызы
«Таңды-Уула» чечен чогаал каттыжыышкыны 2026 чылдың февраль айның төнчүзүнде чечен чогаал каттыжыышкының база бир улуг хоочун кежигүнү, Зоя Үгүжүковна Ондарның «Сеткилимниң хөөннери» деп номну парлап үндүрген. Ном болза тоожулар, чечен чугаалар, шүлүктер, баснялар, хөглүг чугаалардан тургустунган.
Зоя Үгүжүковна, Чөөн-Хемчик кожууннуң Чыраа - Бажы суурга төрүттүнген. Школаны 1971 чылда тергиин демдектер-биле дооскаш, Кызылдын педагогика институдуга кирип алган. Кызылдың башкы институдунга орус дыл болгаш литература талазы-биле дээди эртемни чедип алгаш, Зоя Угужековна башкы ажылынга 30 ажыг чылды бараалгаткан, ооң 18 чылын Межегейская ортумак школазынга ажылдаан. Ооң профессионализми болгаш башкылаашкынга шыңгыы хамаарылгазы өөреникчилериниң чүректеринге өжүртүнмес демдекти арттырып каан, ону хөй санныг сертификаттар болгаш албан черлериниң хүндүлүг бижиктери бадыткап турар.
Хүндүлүг дыштанылгаже үнген соонда, Зоя мергежилин кагбайн, Межегей суурунуң культурлуг амыдыралынга идепкейлиг киржип уламчылап турар. Ол библиотекага болгаш школага өөредилге хемчеглерин эрттирип, хөй кижилерге тааржыр шүлүктер, статьялар болгаш төөгүлер бижип база турар. Социал четкилерде болгаш тус черниң «Танды-Уул», «Тувинская правда», «Шын» солуннарында үндүрүлгелер аңаа бодунуң бодалдары болгаш хайгааралдары-биле үлежип, ниитилелге көскү кижи апарган.
Бо номда автор төрээн чурттунга ынакшылынга, өг-бүлезинге, суурунга, чонунга, эш-өөрүнге, кайгамчыктыг чурумалдыг чараш бойдустуг чери Таңды кожуунга, чурттап орар Межегей суурунга, дайыннарның маадырларынга, чурттакчыларының амыдырал оруунга, карак, четпес ховуларынга, шөлдеринге, арга-арыынга болгаш кылаң суг- хемнеринге, хөлдеринге алгап, чоок кылдыр тураскаадып турар. Шак бо бүгү чүүлдер чогаал, шүлүк бижииринге улуг идигни болгаш күштү бергени ол. Ооң чогаалдары үлегер-чижектиг, кижизидикчи чорукче угланган кыска тоожу, колдуунда-ла шүлүктерлиг, өөредиглиг, амгы амыдыралдың, кижилерниң чедер-четпес талаларын проза- басня хевирге бижиттинген сатириктиг овур-хевирлиг шоодуглуг кылдыр бижээн кыска чечен чугаа. Ол шоодуглуг чүүлдеринде маадырлар дириг амытаннар, ынчалза-даа кол тема кижилер болуп турар.
Зоя Угужековна Ондар – амыдырал-чуртталгазы, ажыл-ижи хүндүткелге болгаш магадалга төлептиг кайгамчыктыг, ажылынга бердинген башкы. Ооң биографиязы чырык болуушкуннар болгаш чедиишкиннер-биле долу, олар ооң идепкейлиг амыдыралчы туружун болгаш эртем-билигге ынакшылын көргүзүп бадыткап турар.
Чөөн-Хемчик кожууннуң төлептиг хоочун башкы, Таңды кожууннуң Межегей суурга чурттап, башкылап келгеш, мээң кожуунумну алгап мактап бижээш,номун үндүрүп каанынга, чонумнуң мурнундан өөрүп четтиргенимни илеретпес аргам чок.
Шүлүктиериниң аразындан төрүттүнген сууру-Чыраа-Бажы суурунунга тураскааткан шүлүү, чаа ыры болуп хүула берген. Аялгазын Тыва Республиканың композиторлар эвилелиниң кежигүнү Ховалыг Галина Давааевна бижээни база өөрүнчүг.
Зоя Үгүжүковна Ондарга чогаадыкчы ажылынга ам-даа чедиишкиннерни күзевишаан, кел чыдар март 8 таварыштыр байырымны чедирип ор мен.
«Таңды-Уула» чечен чогаал каттыжыышкының үндезилекчизи, удуртукчузу,
Таңды кожууннуң Улустуң депутады Сергей Оюн.